Biến Động Giá Chip: Tác Động Đến Ngành Di Động Như Thế Nào?

Bộ nhớ: Linh Kiện Chi Phí Cao Nhất Trong Điện Thoại

Carl Pei, nhà đồng sáng lập Nothing, đã chỉ ra trên mạng xã hội vào ngày 12/6/2026 rằng giá thành của bộ nhớ hiện nay đang vượt qua cả chip xử lý và màn hình, với một số mẫu điện thoại có thể thấy bộ nhớ chiếm tới hơn 50% tổng chi phí linh kiện. Ông đã lấy ví dụ từ sản phẩm Phone (4a) của mình, khi chi phí cho bộ nhớ tăng gấp đôi ngay từ khi lên kế hoạch đến lúc ra mắt, và tiếp tục tăng lần nữa kể từ đó.

Các nghiên cứu từ nhiều tổ chức thị trường xác nhận xu hướng này. Omdia ước tính rằng chi phí bộ nhớ hiện chiếm khoảng 60% tổng hóa đơn linh kiện cho các điện thoại có giá dưới 400 USD trong quý đầu tiên của năm 2026. Đồng thời, giá trung bình của DRAM và NAND cũng ghi nhận mức tăng hơn 80% so với quý trước. Đối với dòng chip nhớ riêng cho thiết bị di động, sự tăng giá còn mạnh mẽ hơn, với Samsung thông báo tăng giá LPDDR5X từ 78% đến 83% trong quý hai.

Trong nhiều năm trước, linh kiện đắt nhất trong điện thoại phổ thông thường là màn hình, còn ở các dòng cao cấp lại là chip xử lý hoặc hệ thống camera. Tuy nhiên, năm 2026 đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong thứ tự này.

Nguyên Nhân Tăng Giá Khác Biệt So Với Những Lần Trước

Các khách hàng thường mong đợi rằng sau mỗi đợt tăng giá, giá linh kiện sẽ trở lại bình thường. Thị trường bộ nhớ thường hoạt động theo chu kỳ tồn kho, và các giai đoạn sốt giá trước đây đều kết thúc khi hàng hóa dư thừa trở lại thị trường. Tuy nhiên, lần này, nguyên nhân lại khác. Năng lực sản xuất linh kiện đang được tập trung cho các dòng chip nhớ băng thông cao phục vụ cho trung tâm dữ liệu, nơi có biên lợi nhuận cao hơn, dẫn đến sự thu hẹp nguồn cung cho các thiết bị tiêu dùng ngay từ khâu phân bổ.

Các nhà sản xuất cũng đã công nhận điều này. Micron đã hoàn toàn rút khỏi mảng bộ nhớ tiêu dùng để tập trung cho nhu cầu của trí tuệ nhân tạo. SK hynix dự đoán rằng năm tới sẽ là năm khó khăn nhất trong lịch sử ngành công nghiệp từ góc độ cung ứng, với nhu cầu vẫn vượt quá khả năng đáp ứng ngay cả sau năm 2030.

Carl Pei đã mô tả tình hình này bằng một câu ngắn gọn, rằng trong điều kiện khan hiếm, bộ nhớ được phân bổ theo hạn mức, không phải chỉ cần có tiền là có thể mua được. Điều này khiến cho các hãng tầm trung gặp khó khăn trong việc tích trữ hàng hóa.

Chênh Lệch Giữa Các Dự Đoán Giá

Tình hình xấu đi rõ rệt nhất qua các bản dự đoán giá. Vào tháng 12/2025, Counterpoint nhận định rằng giá bán trung bình smartphone trên toàn cầu sẽ tăng 6,9% trong năm 2026, trong khi IDC lại dự đoán chỉ tăng nhẹ từ 457 USD lên 465 USD.

Tuy nhiên, sau đó, Omdia đã đưa ra một con số hoàn toàn khác biệt. Giá bán trung bình toàn cầu được dự báo sẽ tăng từ 467 USD lên 565 USD trong năm 2026, với mức tăng 21%, mức kỷ lục của ngành theo cả tỷ lệ và giá trị tuyệt đối.

Các tổ chức này không mâu thuẫn nhau, họ chỉ đều đứng ở những thời điểm khác nhau trong thời gian. Khoảng chênh lệch giữa 6,9% và 21% cho thấy thị trường vẫn chưa kịp lường trước và mức giá mới vẫn chưa dừng lại.

Giá Thành Tăng nhưng Chất Lượng Giảm

Khi người tiêu dùng gánh chịu sự tăng giá này, không chỉ đơn thuần là trên bảng giá. Omdia ghi nhận rằng dung lượng trung bình của smartphone trong quý 1/2026 đạt 8,3 GB cho bộ nhớ tạm và 279 GB cho bộ nhớ lưu trữ, lần lượt tăng 5,5% và 10,1% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, sự gia tăng này chủ yếu đến từ các thiết bị cao cấp, trong khi các mẫu điện thoại phổ thông và tầm trung có xu hướng duy trì dung lượng giống như thế hệ trước hoặc thậm chí là cắt giảm các phiên bản dung lượng cao.

Nguồn lực tài chính của người tiêu dùng có thể sẽ phải chịu áp lực, khi họ không chỉ phải trả nhiều hơn cho cùng một cấu hình mà còn mất đi những phần nâng cấp mà các thế hệ trước vẫn cung cấp. Carl Pei đã chỉ rõ rằng mô hình kinh doanh trước đây đã bị phá vỡ, bởi sự giảm giá dài hạn của bộ nhớ từng cho phép người dùng nâng cấp cấu hình hàng năm mà không cần tăng giá bán.

Thị Trường Giá Rẻ Giảm Súc Từ Phía Cung Ứng

Omdia dự báo rằng sản lượng smartphone dưới 400 USD sẽ giảm hơn 22% trong năm 2026, trong khi nhóm trên mức giá này vẫn tăng 5,7%. Diễn biến này xuất phát chính từ nguồn cung hơn là từ sự thay đổi trong nhu cầu.

Nhiều mẫu máy giá rẻ đã không còn tiềm năng lợi nhuận, dẫn đến việc các hãng dần rút khỏi phân khúc này ngay trong năm. Khả năng điều chỉnh cũng đã cạn kiệt, vì các hãng từng cố gắng hạ tiêu chuẩn màn hình, cảm biến camera hoặc khối thu phát sóng, nhưng do cấu trúc chi phí đã quá chặt chẽ, rất khó để giảm thêm. Nhóm khách hàng nhạy cảm với giá giờ đứng trước hai lựa chọn: nâng cấp lên một mẫu máy cao hơn hoặc giữ lại thiết bị cũ lâu hơn dự tính.

Thị trường toàn cầu cũng phản ánh điều này qua dữ liệu thực tế. IDC cho thấy sản lượng quý 1/2026 đã giảm 2,9% so với cùng kỳ năm trước, chấm dứt chuỗi 10 quý tăng liên tiếp từ giữa năm 2023. Sang quý 2, Counterpoint ghi nhận mức giảm 7%.

Thế Giới Người Tiêu Dùng Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, việc điều chỉnh giá bắt đầu từ cuối tháng 3/2026 với hàng loạt mẫu máy từ Xiaomi, OPPO, vivo và Samsung, với lý do được các hệ thống bán lẻ đưa ra là giá bộ nhớ tăng mạnh. Các cửa hàng bán lẻ dự đoán rằng mặt bằng giá cao sẽ tiếp tục duy trì cho tới hết năm, với biên độ giảm chỉ khoảng 200 tới 300 nghìn đồng.

Các nhà sản xuất tại Việt Nam cũng đã áp dụng nhiều chiến lược khác nhau, như sử dụng thiết kế và màn hình từ các dòng cao cấp đời trước để tạo thành sản phẩm tầm trung, hoặc bổ sung các tính năng kháng nước và độ bền để làm nổi bật sản phẩm khi cấu hình không tăng. Sự tăng giá đi kèm với thời gian thay máy dài hơn đang làm thay đổi cách người tiêu dùng so sánh và lựa chọn sản phẩm, khi giá niêm yết vào thời điểm mua không còn phản ánh chính xác giá trị sử dụng trên từng năm. Dung lượng bộ nhớ cũng trở thành yếu tố được cân nhắc kỹ lưỡng, vì đây là thành phần không thể nâng cấp sau khi đã bán ra.

Thời gian để giá cả trở lại bình thường không nằm trong tay của các hãng sản xuất điện thoại, mà phụ thuộc vào lịch trình sản xuất của các nhà máy chip nhớ mới, mà Jefferies Equity dự báo phải đến năm 2028 mới có thể kéo giá xuống. Trước thời điểm đó, chi phí bộ nhớ trong mỗi thiết bị sẽ tiếp tục bị quyết định bởi ưu tiên của các nhà sản xuất chip, nơi mà trung tâm dữ liệu luôn được ưu tiên trước thiết bị tiêu dùng. Câu trả lời cho người tiêu dùng sẽ dần được thể hiện qua bảng giá của các sản phẩm sắp ra mắt.