Khám Phá Nguồn Gốc Thú Vị Của Loài Gà Trên Thế Giới

Vào năm 1868, tại ngôi nhà Down House thanh bình ở Anh, nhà tự nhiên học nổi tiếng Charles Darwin đã khẳng định rằng tất cả các giống gà nhà trên toàn cầu đều có nguồn gốc từ Ấn Độ. Phát biểu này đã trở thành một phần quan trọng trong các tài liệu nghiên cứu suốt hơn 150 năm qua.

Tuy nhiên, sự thật về nguồn gốc của loài gia cầm phổ biến nhất thế giới này mới chỉ được khám phá gần đây, nhờ vào những tiến bộ trong lĩnh vực khảo cổ học và di truyền học hiện đại.

Năm 2020, một nghiên cứu công bố trên tạp chí Cell Research, do nhóm các nhà khoa học Trương Á Bình, Ngô Đông Đông và Hàn Kiến Lâm thực hiện, đã khiến giới học thuật chấn động với kết quả phân tích 863 bộ gen hoàn chỉnh.

Kết quả cho thấy tổ tiên duy nhất của gà nhà chính là phân loài gà rừng lông đỏ Điền Nam (Gallus gallus spadiceus), sinh sống ở các vùng rừng rậm tại phía nam Vân Nam (Trung Quốc), đông bắc Thái Lan và Myanmar. Nguồn gốc của loài gà được khẳng định đã thay đổi, dời xa khỏi Ấn Độ hàng nghìn cây số, điều này đã bác bỏ những giả thuyết lâu đời.

Trước đó, một nghiên cứu khác cũng đã chỉ ra rõ ràng về quá trình thuần hóa gà từ những ngày đầu. Nhóm nghiên cứu do Joris Peters từ Đại học Munich và Greger Larson từ Đại học Oxford đã phân tích hơn 600 di chỉ khảo cổ trên toàn thế giới và công nhận rằng xương gà nhà cổ nhất được tìm thấy tại làng nông nghiệp Ban Non Wat, Thái Lan, có niên đại từ năm 1650 đến 1250 trước Công nguyên.

Vào thời điểm này, những hạt thóc vàng và côn trùng từ mùa gặt đã thu hút gà rừng lông đỏ đến gần khu dân cư. Những con gà dạn dĩ đã ở lại qua đêm tại làng để dần hòa nhập với cuộc sống con người qua nhiều thế hệ.

Khám phá này cũng đã làm nguội bớt một tuyên bố gây sốc từ năm 2014 về một bộ xương gà 10.500 năm tuổi phát hiện tại di chỉ Nam Trang Đầu, Trung Quốc. Các dữ liệu ADN được Viện Động vật học Côn Minh phân tích lại vào năm 2018 chỉ ra rằng gen gà nhà bắt đầu phát triển mạnh mẽ ở miền Bắc vào khoảng 2.500 năm trước, trùng khớp với thời kỳ cuối Xuân Thu.

Điều thú vị là động lực để những con gà này rời quê hương không phải vì nhu cầu thức ăn mà chính là vai trò của chúng trong các trận chọi gà và trong văn hóa tâm linh. Gà chọi trở thành tài sản quý giá, được con người mang theo khi di cư.

Vào thời kỳ cổ đại tại Ba Tư, giáo phái Zoroastrian coi việc giết gà trống là một hành động báng bổ. Tiếng gáy của gà trống được xem như biểu hiện của ánh sáng mà thần Ahura Mazda mang lại.

Câu chuyện thần thoại kể rằng vua rắn Zahhak, bị xiềng dưới chân núi Damavand, luôn tìm cách thoát khỏi xiềng xích bằng cách liếm đứt dây xích. Nhưng mỗi khi dây sắp bị đứt, tiếng gà gáy lại vang lên, báo hiệu ánh mặt trời mọc, giúp ông ta thoát khỏi cảnh đất trời.

Người Hy Lạp đã tiếp nhận gà qua Ba Tư và gọi chúng là “chim Ba Tư”. Tại Athens, chọi gà nhanh chóng trở thành môn thể thao nổi tiếng. Năm 480 trước Công nguyên, danh tướng Themistocles thậm chí đã dùng trận chọi gà để khích lệ binh sĩ trước trận đánh Salamis.

Ở phương Đông, sự cuồng nhiệt cũng diễn ra tương tự. Sách “Tả truyện” ghi lại sự kiện vào năm Chiêu Công thứ 25, khi hai gia tộc quyền thế tổ chức một trận chọi gà, dẫn đến xung đột vũ trang nghiêm trọng.

Chỉ đến thời kỳ Đế quốc La Mã mở rộng, số phận của loài gà dường như đã thay đổi. Từ những vị trí thờ cúng, gà đã trở thành món ăn phổ biến.

Chủ nghĩa ăn thịt gà đã lan rộng khắp đảo Anh, nơi mà Julius Caesar đã ghi chép rằng người dân bản địa đã thờ phụng gà, cho đến khi thế kỷ thứ 3 sau Công nguyên, thịt gà trở thành một món ăn phổ biến.

Ngày nay, tổng số gà nhà nuôi trên toàn thế giới đã vượt quá 20 tỷ con, trở thành loài chim nhiều nhất so với tất cả các loài khác trên Trái Đất.

Tại những trang trại quy mô lớn ở Mato Grosso, Brazil, mỗi khu chuồng có thể chứa đến 30.000 con gà chỉ trong vòng 42 ngày mà chưa bao giờ được ánh sáng tự nhiên chiếu đến.

Gà hiện nay vẫn sở hữu bộ gen gần giống với tổ tiên của chúng, nhưng không đến một phần trăm khả năng bay lượn đã bị con người tước đoạt.

Hành trình của loài gia cầm này từ được tôn thờ, trở thành chiến binh cho đến khi trở thành món ăn trên bàn tiệc của nhân loại đã hoàn tất một cách kỳ diệu.