Khám Phá Loài Khỉ Mới Tại Congo: Likweli Đang Đối Mặt Nguy Cơ Tuyệt Chủng

Thế giới động vật vẫn luôn tồn tại những điều bất ngờ mà con người chưa khám phá hết. Vùng rừng rậm của Cộng hòa Dân chủ Congo một lần nữa khẳng định điều này với việc phát hiện một loài khỉ mới mang tên Colobus congoensis, hay còn gọi là Likweli. Đây là một trong số ít những khám phá đáng chú ý về linh trưởng trong suốt 75 năm qua.

Loài khỉ này được cộng đồng địa phương biết đến với cái tên Likweli và được giới khoa học ghi nhận là loài khỉ châu Phi thứ năm được phát hiện. Quá trình tìm kiếm kéo dài 10 năm với sự hỗ trợ của nhiều nhà nghiên cứu quốc tế đã cho ra kết quả đầy ấn tượng.

Hành Trình Tìm Kiếm Likweli

Câu chuyện bắt đầu vào năm 2008, khi hai nhà bảo tồn đã tình cờ chụp được hình ảnh một cá thể khỉ lạ trong rừng. Với bộ lông đen tuyền và các vệt màu đặc biệt, sự tồn tại của nó nhanh chóng trở thành bí ẩn. Tuy nhiên, điều kiện địa hình khó khăn đã làm cho việc nghiên cứu trở nên khó khăn.

Đến tháng 11 năm 2018, một nhóm nghiên cứu đã ghi lại những hình ảnh rõ nét của loài khỉ này. Đặc điểm nhận dạng của nó bao gồm mảng da màu cam hồng tại vùng mặt và lông trắng dưới đuôi, tạo nên sự thu hút lớn cho nhóm nghiên cứu.

Sự kiện này đã khởi đầu cho chiến dịch khảo sát quy mô lớn bắt đầu từ năm 2018 và kéo dài đến năm 2022 với tổng cộng 114 lần ghi nhận. Nhóm nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để xác định sự xuất hiện của loài sinh vật bí ẩn này.

Bằng Chứng Khẳng Định Loài Mới

Để chứng minh rằng Likweli là một loài hoàn toàn mới, nhóm nghiên cứu đã thu thập được bốn loại bằng chứng độc lập.

Đầu tiên là các đặc điểm hình thái. Mẫu vật được lấy từ những đợt truy quét nạn săn bắn trái phép cho thấy loài này có kích thước nhỏ hơn so với các loài khác trong chi Colobus. Trọng lượng của một con trưởng thành chỉ khoảng 7 kg cùng với những đặc điểm khác biệt như mảng da màu cam kem.

Thứ hai là dữ liệu âm thanh. Tiếng gầm của Likweli với tần số cao và nhịp xung nhanh tạo ra sự khác biệt so với các loài gần gũi.

Thứ ba là phân tích di truyền. Kết quả cho thấy họ hàng gần nhất của Likweli là Colobus satanas, sống cách đó hơn 1200 km. Dữ liệu bộ gen chỉ ra rằng hai nhánh này đã tách biệt và tiến hóa độc lập từ 4,1 đến 5,8 triệu năm trước.

Cuối cùng, tri thức từ cộng đồng bản địa đóng vai trò quan trọng trong việc xác định sự phân bố của loài này.

Nguy Cơ Tồn Tại Của Likweli

Quần thể Likweli chỉ sống trong một khu vực hạn chế khoảng 1.700 km2 giữa hai hệ thống sông lớn. Mặc dù đã tồn tại hàng triệu năm, nhưng sự cô lập này lại trở thành điểm yếu khi con người xâm nhập vào sinh cảnh tự nhiên của chúng. Từ năm 2015 đến 2023, nhiều ngôi làng mới đã xuất hiện, gia tăng áp lực lên quần thể khỉ này.

Với tình trạng hiện tại, nhóm nghiên cứu đã đề xuất xếp Likweli vào danh sách Sắp nguy cấp trong Danh mục đỏ của IUCN. Việc quản lý hiệu quả khu vực Vườn quốc gia Lomami và hợp tác cùng cộng đồng địa phương là cách duy nhất để bảo vệ loài khỉ quý hiếm này trong tương lai.