Thực Trạng Đẩy Giá Ô Tô: Nguyên Nhân và Hệ Lụy Từ Thị Trường Trung Quốc

Những Bất Cập Trong Ngành Ô Tô

Tại Diễn đàn Ô tô Trùng Khánh diễn ra vào tháng 6 năm 2026, ông Vương Huy, Chủ tịch Avatr Technology, đã nhấn mạnh rằng tham gia vào cuộc chiến giá chỉ dẫn đến thất bại. Ông cũng chỉ ra rằng doanh số không mang lại lợi nhuận thực chất chỉ là những con số ảo, đồng thời nhấn mạnh rằng quy mô doanh số đạt được qua cách tăng giá không bền vững.

Cũng trong diễn đàn này, ông Lý Thư Phúc đã cảnh báo rằng ngành ô tô toàn cầu đang rơi vào tình trạng dư thừa công suất trầm trọng, điều này khiến công ty của ông quyết định dừng việc mở rộng thêm nhà máy sản xuất. Ông Lý Bân từ NIO cũng đưa ra cảnh báo rằng doanh số bán hàng có thể giảm từ 15% đến 20% trong năm nay.

Bước Chuyển Biến Về Giá

Ngày 4 tháng 3 là thời điểm bắt đầu của đợt điều chỉnh giá mới, khi liên minh Hongmeng Zhixing công bố việc tăng giá cho mẫu Aito M9 thêm 10.000 nhân dân tệ. Một số phiên bản của Zunjie S800 cũng có giá mới, trong đó phiên bản được nâng lên 808.000 nhân dân tệ.

Vào ngày 19 tháng 3, Xiaomi đã phát động thế hệ mới của mẫu SU7 với mức giá tăng 4.000 nhân dân tệ. Ông Lôi Quân khẳng định rằng chỉ riêng chi phí vật liệu đã tăng lên khoảng 20.000 nhân dân tệ, và việc tăng giá chỉ 4.000 nhân dân tệ là quyết định đầy trăn trở.

Đến đầu tháng 5, NIO đã thực hiện điều chỉnh giá cho các mẫu ES6 và ET5, với mức tăng từ 5.000 đến 10.000 nhân dân tệ, song song với việc hủy bỏ quyền lợi đổi pin miễn phí. Các nhà sản xuất như BYD, Tesla và Changan Qiyuan cũng tham gia vào đợt tăng giá này, với mức tăng tập trung chủ yếu trong dải giá từ 100.000 đến 300.000 nhân dân tệ, phân khúc chủ lực trên thị trường.

Tăng Chi Phí Cùng Nhiều Nguyên Nhân

Các báo cáo trong nước đã chỉ ra bốn nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng gia tăng chi phí cho ngành ô tô. Đầu tiên, chip nhớ đã tăng giá chóng mặt do nhu cầu cho trí tuệ nhân tạo, với mức tăng lên tới 180% chỉ trong ba tháng. Thứ hai, giá carbonate lithium, nguyên liệu chính trong pin, đã tăng từ 75.000 nhân dân tệ mỗi tấn vào tháng 7 năm 2025 lên đến 200.000 nhân dân tệ vào tháng 5 năm 2026, tương đương với mức tăng hơn 160%.

Hai nguyên nhân tiếp theo liên quan đến chi phí đồng và nhôm, làm cho mỗi xe tăng thêm khoảng 1.800 nhân dân tệ. Ngoài ra, chính sách thuế mới áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2026 đã ảnh hưởng đến giá trị giảm thuế cho xe năng lượng mới, dẫn đến mức thuế tăng thêm cho mỗi xe khoảng 9.000 nhân dân tệ.

Về tổng thể, chi phí tăng thêm trong năm nay có thể chạm đến mức cao hơn cả những ưu đãi mà các xe từng nhận trước đây, khiến cho chiến tranh giá chỉ còn là ký ức đau thương.

Thực Trạng Ngành Đang Thay Đổi

Thị trường ô tô Trung Quốc đã bước vào một giai đoạn khác. Vào tháng 4 năm 2026, tỷ lệ thâm nhập của xe năng lượng mới tại thị trường bán lẻ đã lần đầu tiên vượt 60%, trong khi doanh số bán xe xăng lại giảm mạnh 37% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy giá cả không còn đủ sức hấp dẫn để tạo ra sự tăng trưởng doanh số cần thiết.

Người tiêu dùng cũng bắt đầu thay đổi thái độ đối với việc giảm giá. Một khảo sát của McKinsey cho thấy tỷ lệ người tiêu dùng có cái nhìn tiêu cực đối với cuộc chiến giá đã tăng lên 22,2%, lần đầu tiên vượt qua tỷ lệ người tiêu dùng có cái nhìn tích cực ở mức 16,5%. Sau đợt tăng giá, nhiều thương hiệu đã nhận thấy lượng khách hàng đến cửa hàng gia tăng, một phần do sự chấp nhận của người tiêu dùng trong việc trả giá cao hơn để tránh tình trạng xe mất giá ngay sau khi mua.

Giá Cả Thực Tại Thị Trường

Trong ba năm qua, giá cả mà người tiêu dùng thấy tại các đại lý không phải do các nhà sản xuất giảm giá, mà chủ yếu do doanh nghiệp và nhà cung cấp chấp nhận mức lợi nhuận thấp dần. Mức lợi nhuận ngành sản xuất ô tô trong quý 1 năm 2026 chỉ đạt 3,2%, mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ. Tình trạng doanh thu tăng nhưng lợi nhuận giảm của các nhà cung cấp cũng thể hiện rằng áp lực chi phí đã đến mức không thể tiếp tục đẩy xuống chuỗi cung ứng.

Với tình hình này, hai khoản chi phí lớn nhất vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Dự báo cho thấy xu hướng giá chip nhớ phục vụ trí tuệ nhân tạo sẽ kéo dài ít nhất đến năm 2027, trong khi giá trị carbonate lithium vẫn phụ thuộc vào nguồn cung từ các mỏ lithium toàn cầu.

Tại Việt Nam, tình hình lại diễn ra trái ngược khi lượng xe nhập khẩu từ Trung Quốc tăng mạnh, làm người tiêu dùng hưởng lợi thông qua các chương trình giảm giá sâu. Sự mất cân bằng giữa cung và cầu hiện nay khoảng 200.000 xe. Hai bức tranh này thể hiện hai giai đoạn khác nhau của thị trường ô tô, và trong bối cảnh đó, nhiều thương hiệu đã bắt đầu điều chỉnh giá để thích nghi với thực tại mới.