Windows 11: Cải Tiến Tính Năng Smart App Control Đem Lại Trải Nghiệm Người Dùng Tốt Hơn

Microsoft đã thực hiện một động thái tích cực nhằm cải thiện trải nghiệm người dùng trên Windows 11 bằng cách cho phép kích hoạt tính năng Smart App Control một cách dễ dàng hơn. Thay vì phải cài đặt lại hệ điều hành từ đầu, người dùng giờ đây có thể bật hoặc tắt chức năng này từ các bản cài đặt hiện có.

Smart App Control, viết tắt là SAC, đã xuất hiện từ phiên bản Windows 11 22H2. Tính năng này sử dụng chữ ký số và công nghệ phân tích từ đám mây để đánh giá bảo mật trước khi cho phép một ứng dụng hoạt động trên máy tính.

Khi Microsoft xác định một ứng dụng là an toàn, Windows sẽ cho phép ứng dụng đó hoạt động bình thường. Ngược lại, những tệp nghi ngờ hoặc độc hại sẽ không được chạy. Trong trường hợp không thể đưa ra quyết định rõ ràng, tính năng SAC sẽ tiếp tục kiểm tra chữ ký số của ứng dụng trước khi cho phép hoặc từ chối chúng.

Loại bỏ yêu cầu cài đặt lại Windows

Trước đây, Smart App Control chỉ hoạt động trên những máy tính mới hoặc sau khi đã cài đặt lại Windows hoàn toàn. Người dùng đã nâng cấp hệ điều hành qua Windows Update không thể dễ dàng kích hoạt tính năng này từ phần cài đặt.

Nếu tính năng SAC đã bị tắt trước đó hoặc thiết bị không đủ điều kiện, người dùng thường phải cài lại Windows mới có thể kích hoạt lại. Điều này đã khiến nhiều người không mặn mà với tính năng vì quá trình cài đặt lại quá tốn thời gian và công sức.

Microsoft hiện đã xác nhận rằng, các bản cập nhật gần đây cho phép người dùng bật lại Smart App Control mà không nhất thiết phải cài đặt lại hệ điều hành. Để kiểm tra và kích hoạt, người dùng chỉ cần vào Windows Security > App & browser control > Smart App Control settings. Trang hỗ trợ chính thức từ Microsoft cũng đã cập nhật thông tin này.

Tính năng này đang được triển khai dần dần, vì vậy không phải tất cả các máy sẽ có thể kích hoạt cùng một lúc. Người dùng cần đảm bảo rằng thiết bị của họ đang chạy phiên bản Windows 11 hỗ trợ Smart App Control cùng với các bản cập nhật Windows Security mới nhất.

Dù một số tài liệu của Microsoft vẫn giữ thông tin cũ cho rằng SAC chỉ hoạt động trên các bản cài mới, nhưng các nguồn tài liệu chính thức đã ghi nhận sự thay đổi này về cách bật lại tính năng.

Đem lại sự nhẹ nhàng cho máy tính nhưng không phải là cách tăng tốc

Smart App Control vẫn chủ yếu là một tính năng bảo mật. Microsoft khẳng định rằng việc ngăn chặn các ứng dụng nghi ngờ trước khi chúng được thực thi có thể tạo ra tác động nhẹ nhàng hơn so với việc quét liên tục các tệp đang chạy.

Ví dụ, Microsoft cho biết cách tiếp cận này giúp giảm tải lên hệ thống, đặc biệt có lợi cho những máy tính sử dụng cấu hình thấp hơn.

Tuy nhiên, người dùng không nên kỳ vọng rằng SAC sẽ trở thành một nút bấm tăng tốc cho Windows 11, giúp mở ứng dụng nhanh hơn hay làm tăng khung hình trong các trò chơi. Hiện tại, Microsoft chưa công bố một tỷ lệ cải thiện hiệu suất chính xác, và kết quả còn phụ thuộc vào cấu hình máy và ứng dụng đang sử dụng.

Smart App Control cũng không thể thay thế các phần mềm diệt virus. Tính năng này hoạt động đồng thời với Microsoft Defender hoặc các giải pháp bảo mật khác. Do đó, máy tính vẫn cần có khả năng phát hiện và xử lý các mối đe dọa khi chúng đã nhiễm vào hệ thống.

Bên cạnh đó, SAC có khả năng chặn một số ứng dụng hợp pháp nhưng không được ký hợp lệ, phần mềm tự phát triển, hoặc các công cụ chuyên dụng ít người dùng. Hiện tại, người dùng chưa có lựa chọn để cho phép từng ứng dụng bị chặn, và nếu cần thiết, họ sẽ phải yêu cầu nhà phát triển cung cấp chữ ký hợp lệ cho phần mềm.

Một số tình huống vẫn cần phải đặt lại máy

Việc loại bỏ yêu cầu cài lại không có nghĩa là mọi hạn chế của SAC đã được giải quyết. Microsoft đã thông báo rằng, trong một số trường hợp, SAC vẫn không khả dụng nếu thiết bị thuộc hệ thống quản lý doanh nghiệp, đang chạy ở chế độ nhà phát triển, hoặc đang sử dụng Windows trong S mode.

Tùy chọn dữ liệu chẩn đoán cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng kích hoạt SAC. Theo tài liệu hiện tại, nếu người dùng đã tắt tùy chọn gửi dữ liệu này và Smart App Control không thể bật, họ vẫn có thể phải đặt lại hoặc cài lại Windows và chọn gửi dữ liệu chẩn đoán trong quá trình thiết lập.

Điều này phản ánh sự mâu thuẫn trong thông tin mà Microsoft cung cấp. Mặc dù yêu cầu cài đặt sạch đã được loại bỏ, nhưng nó vẫn có thể là cách giải quyết cho một số cấu hình và trạng thái hệ thống nhất định.

Vì vậy, nếu bạn chưa thấy tùy chọn mới xuất hiện, đừng vội vàng đặt lại máy tính. Thay vào đó, hãy giữ cho Windows và ứng dụng Defender của bạn được cập nhật, sau đó kiểm tra lại mục Smart App Control trong phần Windows Security.

Thay đổi này không biến SAC thành công cụ tăng tốc hiệu suất, nhưng việc loại bỏ yêu cầu cài sạch sẽ giúp nhiều người dùng có cơ hội trải nghiệm lớp bảo vệ mà Microsoft đã quảng bá, mà không cần phải đầu tư nhiều thời gian cho việc cài đặt lại hệ điều hành.