Trí Tuệ Nhân Tạo Tạo Ra Vi-Rút Sinh Học: Tiềm Năng Đáng Lo Ngại Hay Bước Tiến Mới?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những chuyển biến đáng chú ý trong lĩnh vực nghiên cứu sinh học, mở ra khả năng thiết kế vi-rút sinh học. Các nhà nghiên cứu tại Viện Arc tọa lạc tại Palo Alto, California, đã ứng dụng công nghệ AI để tạo ra các bộ gen vi-rút hoàn toàn mới, không xuất hiện trong tự nhiên, điều này đã gây nên nhiều tranh cãi trong giới khoa học.

Nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí danh tiếng Science, ngay lập tức thu hút sự quan tâm từ nhiều chuyên gia và tổ chức quốc tế.

AI sử dụng mô hình ngôn ngữ bộ gen Evo, được huấn luyện để phân tích và nhận diện các cấu trúc DNA phức tạp từ nhiều loại vi-rút trong tự nhiên. Sau khi đang nắm vững các quy luật, hệ thống AI này đã tự động viết nên những bộ gen hoàn toàn mới.

Đội ngũ nghiên cứu đã dựa trên các chuỗi mã do AI đề xuất để tổng hợp các phân tử trong phòng thí nghiệm và đưa vào trong môi trường vi khuẩn, qua đó sản sinh ra những thế hệ vi-rút có khả năng lây nhiễm.

Để giảm lo ngại về khả năng xảy ra thảm họa sinh học, các nhà nghiên cứu đã khẳng định rằng kỹ thuật tổng hợp vi-rút này thực chất đã được sử dụng từ lâu trong ngành y sinh. Quan trọng hơn, các vi-rút do AI tạo ra không gây ảnh hưởng đến con người và chỉ tác động đến vi khuẩn, được đào tạo dựa trên mã DNA của vi-rút Phi X-174, loại vi-rút vô hại.

Tuy nhiên, hiệu suất của AI vẫn còn thấp, báo cáo từ The New York Times cho biết, mô hình này đã tạo ra 700.000 chuỗi bộ gen nhưng chỉ có 300 chuỗi được chọn lọc để thử nghiệm, và cuối cùng chỉ 16 mẫu đạt tiêu chuẩn hoạt tính sinh học.

Những vi-rút do AI thiết kế, mặc dù chỉ ở giai đoạn thử nghiệm, đã cho thấy khả năng vượt qua cơ chế kháng thuốc của hai chủng vi khuẩn E. coli. Điều này cho thấy tiềm năng của công nghệ AI trong việc tối ưu hóa các đặc tính sinh học phức tạp.

Cùng thời điểm nghiên cứu được công bố, tạp chí Science cũng đăng tải một bài phân tích của các nhà khoa học từ Đại học Johns Hopkins, cảnh báo rằng khả năng sản xuất vi-rút mới bằng công nghệ sinh học đang vượt quá các biện pháp quản lý an toàn sinh học hiện tại.

Viện Sức khỏe Quốc gia Mỹ (NIH) đã ban hành các quy định mới để thắt chặt các nghiên cứu sinh học có nguy cơ cao. Tuy nhiên, những quy định này lại không nghiêm cấm các hoạt động nghiên cứu dựa trên mô hình máy tính và chưa có biện pháp nào để kiểm soát việc sử dụng phần mềm và AI trong việc thiết kế các vi-rút mới.

Sự thiếu hụt trong hệ thống quy định hiện tại đang tạo ra một mối lo ngại lớn về an ninh sinh học toàn cầu.